Hvað stendur á launaseðlinum?

Mikilvægt er að fara vandlega yfir launaseðilinn og tékka á hvort allt sé ekki með felldu.

02. mars 2017

Áttavitinn: Útskýring á launaseðli

Athugið! Myndband miðast við skatta eins og þeir voru 2012 aðrartölur eru uppfærðar fyrir árið 2016.

Allir launþegar fá launaseðil frá vinnuveitandanum sínum, ýmist inn á heimabankann eða útprentaðan. Launaseðillinn geymir allar upplýsingar um laun, orlof og frádrátt; launatengd gjöld, skatta og annað.

Efst á launseðlinum eru yfirleitt að finna hagnýtar upplýsingar.

Þar kemur fram nafn launþega og vinnuveitenda, kennitölur, heimilisföng og reikningsnúmer sem launin er lögð inn á.

Þar fyrir neðan koma mánaðarlaunin.

  • Margir fá greidda fasta upphæð fyrir mánaðarvinnu og starfshlutfallið kemur þá fram í prósentum.
  • Aðrir fá greidda tímavinnu; þ.e. tímakaup margfaldað með tímafjölda á mánuði.
  • Auk þess fær fólk stundum greidda yfirvinnu en það er sú vinna sem er unnin utan dagvinnutíma. Þessar tölur eru saman mánaðarlaunin fyrir skatt.

Ofan á þessa upphæð geta þó lagst aðrar greiðslur, eins og matarpeningar, dagpeningar eða akstursgjald en það fer allt eftir kjarasamningum hverju sinni.

Athugið að þetta er ekki sú upphæð sem lögð er inn á bankareikninginn við hver mánaðarmót.

Af öllum launum þarf að greiða skatta og önnur gjöld.

  • Þar á meðal er útsvar og tekjuskattur. Útsvarið rennur til þess sveitarfélags sem launþeginn býr í.
  • Tekjuskatturinn rennur til íslenska ríkisins.
  • Saman heitir þetta á launseðlinum staðgreiðsla.

Skattþrepin eru þrjú:

Fólk greiðir mismikinn skatt í prósentum talið eftir því hversu mikið það þénar:

  1. Skattþrep nær til fólks sem þénar 336.036 krónur eða minna á mánuði(37,13% skattur).
  2. Skattþrep nær því frá 336.037 krónu og upp í 836.990 krónur á mánuði(38,35% skattur).
  3. Skattþrep nær yfir öll laun yfir 836.990 krónur á mánuði(46,25% skattur).

Hversu háa prósentu fólk greiðir í skatt kemur fram á launseðlinum.

Persónuafsláttur veitir afslátt af staðgreiðslu.

Árið 2016 er persónuafslátturinn 51.920 krónur á mánuði og dregst hann frá þeirri upphæð sem launþegi á að greiða í staðgreiðslu.

Vitavörðurinn átti að greiða 99.935 kr. í skatt, en eftir að hafa fullnýtt persónuafsláttinn sinn greiðir hann eingöngu 53.403 kr. (ATH! miðað er við árið 2012 í myndbandinu)

Allir greiða í stéttarfélag, 

Félagsgjöld eru mishá eftir félögum, en yfirleitt eru þau eitthvað í kringum 1%. Einnig greiðir fólk oft í starfsmannafélög innan fyrirtækisins.  

Þó er ekki skilda að vera í stéttarfélagi.

Þeir sem ekki vilja vera í stéttarfélagi verða samt að greiða þangað iðgjald sem er þá greiðsla til félagsins fyrir að sinna þeirri þjónustu sem félagið veitir, meðal annars með kjarasamningsgerðinni. Stundum er þetta gjald kallað vinnuréttargjald. Meira um félagsgjöld séttarfélaga á vef ASÍ 

Hinsvegar er skylda að greiða í lífeyrissjóð.

  • Öllum sem starfa á vinnumarkaði er hinsvegar skylt að greiða 4% af launum sínum í lífeyrissjóð hvort sem þeim líkar það betur eða verr. Lífeyrissjóðsgreiðslur safnast ekki upp hjá einstaklingnum, heldur renna í sameiginlega hít samborgaranna.
  • Sumir kjósa að greiða 2 til 4 % í viðbótarlífeyrissparnað, en það er séreignarsparnaður sem launþeginn safnar sér.
  • Allar lífeyrissjóðsgreiðslur eiga að koma fram á launaseðlinum.


Útborguð laun.

Þegar búið að draga þetta frá laununum, þ.e. staðgreiðslu, lífeyrissjóðsgreiðslu og félagsgjöld í stéttar- og starfsmannafélög, stendur eftir summan; útborguð laun. Hún á einnig að koma fram á launaseðlinum. Það er upphæðin sem lögð er inn á bankareikninginn.

Nánari upplýsingar um persónuafslátt, lífeyrisgreiðslur, stéttarfélög og margt fleira er að finna hér á Áttavitanum.

Orlofsgreiðslur eiga einnig að koma fram á launaseðlinum.

Öllum vinnuveitendum er skylt að greiða starfsfólki sínu orlof. Orlofslaun eru yfirleitt 10,17% af heildarlaunum og eru þau ýmist greidd út mánaðarlega, lögð inn á orlofsreikning eða veita fólki rétt á launuðu sumarfríi. Upplýsingar um orlofsgreiðslur á fólk að geta fundið á launaseðlinum sínum.

Launaseðill hefur tvo dálka.

Annar þeirra inniheldur tölur þessarar útborgunar, en hinn inniheldur upphæðirnar frá áramótum, samanlagðar.

Launaseðlarnir líta ekki endilega allir eins út.

Þó svo að allir launaseðlar líti ekki nákvæmlega eins út eiga allar þessar upplýsingar að koma fram á þeim. Góð regla er að skoða launaseðilinn vandlega um hver mánaðarmót og ganga úr skugga um að allt sé eins og það eigi að vera.

Getur verið að gleymst hafi að færa inn skattkortið og maður sé ekki að nýta persónuafsláttinn?

02. mars 2017

Ertu með spurningu?

Full nafnleynd og 100% trúnaður.

 

Spurningar tengdar síðu

Mest lesið

Einkalíf |  06.04.2016
Vinna |  10.05.2017
Einkalíf |  02.05.2016

Mest lesnu svörin

Heilsa & kynlíf |  02.05.2016 Risa bólur á typpi
Sjálfsfróun |  25.07.2014 Eðlilegt rúnk
Heilsa & kynlíf |  12.12.2012 Meydómur, forleikur + samfarir